رصد

کد خبر: ۹۸۱۵۸
تاریخ انتشار: ۲۹ مهر ۱۳۹۵ - ۰۹:۵۰

محمود خمبر، روزنامه نگار / سعید مستغاثی، روزنامه نگار و منتقد سینمایی است. وی از ابتدای سال 1387 به ریاست انجمن منتقدان سینمای ایران برگزیده شد. سعید مستغاثی کار تحقیقاتی و نوشتاری را از سال 1367 با انتشارات سروش و کتاب «تقویم تاریخ انقلاب اسلامی»  آغاز کرد. او از اوایل دهه 70 به وسیله همکاری با بنیادسینمایی فارابی و فصلنامه این بنیاد وارد مطبوعات سینما شد و از آن پس در نشریات مختلف قلم زد. از جمله: هفته نامه سینما، دنیای تصویر، نقد سینما، سوره، اطلاعات بین الملل، فیلم و سینما، فیلم و هنر، آفرینش، بنیان، آیینه جنوب، بهار، نوروز، حیات نو، همشهری، جهان سینما، فیلم نگار و ... و در این نشریات مسئولیت هایی از قبیل دبیر سرویس نقد فیلم، دبیر بخش ایرانی، مسئول بخش خارجی و ... را بر عهده داشت. مستغاثی در سال های 1382 تا 1384 سردبیر مجله  هفتگی سینما و همچنین رویداد هفته بود. سعید مستغاثی از آغاز تأسیس انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران در سال 1374، عضو آن بود و از سال 1386 وارد شورای مرکزی آن شد و در سال 1387 به ریاست این انجمن انتخاب شد. وی همچنین در دوره های مختلف عضو هیئت های داوری این انجمن بوده است و در سال 1387 نیز عضو هیئت داوران بخش فیلم های اول و دوم جشنواره فیلم فجر بود.


-- آقای مستغاثی شما امسال به عنوان یکی از اعضای هیئت انتخاب فیلم های سینمایی در جشنواره فیلم مقاومت مشارکت داشتید، به طور کلی فکر می کنید این دوره از جشنواره در مقایسه با دوره های دیگر چگونه بود؟ با این مقدمه می خواهم در مورد حواشی ایجاد شده در روزهای پایانی جشنواره صحبت کنیم.


خب من البته قبلا هم گفته ام که برگزاری جشنواره فیلم مقاومت حتما تلاش بسیار خوبی برای بارور کردن سینمای مقاومت است و باید به دوستان برگزار کننده خسته نباشید گفت. این جشنواره تلاشی است که می خواهد سینمای متعهد به ارزش های انقلاب  و مردم و مفاهیم گفتمان انقلاب اسلامی را که البته در دیگر جشنواره ها از جمله فجر نمودی ندارد، تعمیق و تبیین کند، چه در بخش فیلم های ایرانی و چه در بخش فیلم های خارجی. امسال تعداد آثار ارسالی به دبیرخانه جشنواره از هر حیث زیاد بود و به ویژه در بخش سینمای خارجی تعداد بسیار زیادی فیلم از 102 کشور جهان به جشنواره ارسال شد. آثار خیلی زیاد بودند و ما به عنوان هیئت انتخاب واقعا کار دشواری برای دیدن و انتخاب کردن از میان آنان داشتیم.


نکته این بود که بالاخره برای شرکت در بخش اصلی جشنواره محدودیت تعداد آثار منتخب داشتیم و باید از میان آثاری که رقابت نزدیکی با هم داشتند، فیلم ها را انتخاب می کردیم. این در حالی بود که تعداد بسیار بالایی از فیلم ها با ارزش های همسو با جشنواره همراه بودند و وجه آزادی خواهی و انقلابی گری را در خود داشتند، همزمان به لحاظ کیفی هم رقابت نزدیکی داشتند و به سختی و گاهی با سخت گیری بسیار زیادی می توانستیم آثار را انتخاب کنیم.


اما به هر حال فضای بسیار مناسب و خوبی ایجاد شده بود و در همه بخش ها از جمله فیلم مستند، انیمیشن، سینمای ایران و جهان و ... میدانی برای جوانان ایجاد شده بود که بتوانند هوای تازه ای به سینمای ایران و جهان هدیه کنند.


-- به نظرتان چرا ستقبال جهانی از این جشنواره تا این حد زیاد بود؟


خب بسیاری از این فیلم ها قربانی لابی های قدرت ها در جشنواره های خارجی می شوند. به همین دلیل نمی توانند در جشنواره های دیگر شرکت کنند. این ها می دانند که در جشنواره فیلم مقاومت دیده می شوند چون به هر حال ایران به عنوان یک کشور قدرتمند در مناسبات جهان، مرکزیت خبری دارد و در کانون اخبار رسانه ها قرار دارد.


طبیعی است که بسیاری از کارگردان هایی که فیلم های خلاف جریان اصلی این روزهای سینمای جهان می سازند، سعی می کنند در جشنواره ای شرکت کنند که فیلم شان دیده شود و آهنگ دیگری در سپهر سینمای جهان ایجاد کنند. ضدیت با استکبار برای خیلی از فیلم سازان گران تمام می شود. جشنواره فیلم مقاومت و فراتر از آن ایران، مأمنی برای سینماگرانی است که در لابی های استکباری جایی ندارند.


-- به موضوع دیده شدن اشاره کردید، فکر می کنم بهانه خوبی باری ورود به بخش دیگر مصاحبه است. سه فیلم اروند، سیانور و هیهات در جشنواره امسال خبرساز شدند و سازندگانشان اعتقاد داشتند که فیلم هایشان در جشنواره دیده نشده و حتی در میان نامزدها هم قرار نگرفته اند. در این باره چه نظری دارید؟


ببینید این موضوع بستگی به هیئت های داوران دارد که معمولا پنج، شش نفره هم هست. اگر بنده داور بودم فیلم سیانور را انتخاب می کردم یا شاید اروند را. این جا چیزی که اهمیت دارد سلیقه داوران و هیئت های داوری است. یکسری فیلم ها انتخاب شد و برخی دیگر از فیلم ها انتخاب نشد.


حالا اگر ترکیب هیئت داوران طور دیگری بود ممکن بود نتیجه چیز دیگری باشد. تا یک جای قضیه کیفیت کار اهمیت دارد و از آن جا به بعد تنها کیفیت نیست که مهم است بلکه نوع نگاه داوران و سلیقه شان هم در انتخاب ها تأثیر دارد.


اما انتخاب شدن یا نشدن مترادف با دیده شدن یا نشدن نیست. دیده شدن چیز دیگری است. در همین جشنواره سه هزار جا برای دیدن فیلم ها در کل کشور تدارک دیده شده بود و فیلم ها دیده شدند.


-- پاسخی که برگزارکنندگان به نقد سازندگان این سه فیلم دادند بیشتر با این استدلال همراه بود که اولویت اصلی در این جشنواره رویکرد موضوعی فیلم ها است نه الزاما کیفت آن ها! شما این را تأیید می کنید؟ چون به هر حال با این فرض به نظر می رسد که ارزش و اعتبار صنفی و تخصصی جشنواره کمرنگ شود.


نه من چنین تصوری ندارم. برای مثال در فیلم های خارجی که تعداد بسیار بالایی متقاضیی شرکت در جشنواره بودند، ساختار فیلم برایمان خیلی مهم بود. این در حالی بود که همان طور که گفتم، به لحاظ موضوعی همه فیلم ها قرابت بسیاری با هم داشند و همسو با سیاست های جشنواره بودند. خیلی از فیلم ها همسو بودند اما به خاطر ساختار ضعیف شان حذف شدند. اگر فیلم های منتخب را برای حضور در بخش اصلی رقابتی جشنواره ببینید متوجه می شوید که دانه درشت ها باقی مانده اند چون ساختار فیلم آثارشان هم مورد قضاوت جدی قرار گرفت.


اصولا وقتی فیلمی انتخاب می شود که در جشنواره باشد یعنی این که ارزش های مورد قبول جشنواره و به لحاظ کیفی هم قابلیت حضور در جشنواره را دارد. رقابت اصلی در این حوزه دیگر در حوزه مسائل تخصصی و فنی است.


این که چه فیلمی توانسته یک درون مایه و محتوای منطبق با سیاست های جشنواره را بهتر بیان کند. در بخش سینمای ایران هم به همین ترتیب است. همه این فیلم هایی که در جشنواره مقاومت شرکت کرده اند فیلم های ساخته شده توسط سینماگران مستقل جهان اند و در شرایط دشواری تولید شده اند.


-- نظرتان درباره کیفیت ساخت این سه فیلم که جوایز اهدایی دبیر جشنواره را قبول نکردند چه بود؟ مثلا اگر داور بودید!


به نظرم سیانور فیلم خلی مهم و اثرگذاری است. همین طور اروند  و البته همین طور هیهات. اتفاقا در جشنواره فجر در بخش ققنوس و در بخش جبهه منتقدان انقلاب از فیلم سیانور تقدیر کردیم و به آن جایزه هم دادیم، به هر حال این ها در جشنواره ها طبیعی است. منظورم این است که در مقام داور فیلم سیانور را انتخاب کرده ام در جشنواره گذشته فیلم فجر! اما این جا داور نبودم. اگر به جای من در جشنواره فجر یکی از داوران این دوره فیلم مقاومت بود و من جای ایشان بودم، طبیعتا ممکن بود که سیانور در فجر جایزه نگیرد اما در مقاومت جایزه بگیرد. می خواهم بگویم که این چیزها طبیعی است و در همه جشنواره ها چنین اتفاق هایی می افتد.


-- شما گفتید انتخاب شدن یا نشدن مصداق دیده نشدن یا نشدن نیست! منظورتان دقیقا چه بود؟ طبیعتا فیلم هایی که جایزه می گیرند بیشتر رغبت مخاطبان را برای تماشا بر می انگیزند.


هر جای دیگر و در هر جشنواره دیگری هم چنین اتفاق هایی می افتد. هزاران فیلم در هزاران سئانس به نمایش در می آیند و دیده می شوند. ببینید در همین جشنواره فیلم مقاومت هزارا سئانس برای نمایش فیلم ها در سراسر کشور وجود داشت. خب این یعنی دیده شدن! باید از زاویه بالاتری به موضوع نگاه کنیم و زیاد دربند جایزه نمانیم.


اصولا برگزاری جشنواره برای دیده شدن فیلم ها است وگرنه مثل هر رویداد دیگر سینمایی می شد که یک برنامه دو ساعته برگزار کرد و به یکسری فیلم جایزه داد. اصلا هدف اصلی جشنواره این است که برخی فیلم ها را در یک فضای صنفی به نمایش عموم بگذارد. هدف جشنواره مقاومت هم از برگزاری همین است. در این جا جایزه دادن در اولویت اول نیست، بلکه دیده شدن فیلم ها اهمیت دارد.


-- اما به هر حال جایزه و دست کم نامزد شدن به معنی دیده شدن فیلم از سوی نخبگان سینما یا همان داوران است. معمولا پرحاشیه ترین بخش هم در جشنواره ها داوری است. قبول دارید؟


بله، همین طور است. حق با شماست. جایزه هم مهم است. اما همان طور که گفتم اولویت اصلی نیست. به هر حال سلیقه داوران این دوره باعث شده تا چند فیلم در جایگاهی که باید قرار می گرفتند، قرار نگیرند. همان طور که گفتم تعمد یا دشمنی در کار نبوده، صرفا اختلاف سلیقه انسان هاست و کاملا هم طبیعی است.


منظورمن از دیده شدن همان اکران گسترده است. اما فقط این نیست. مهم تری از این دیده شدن فیلم از سوی مدیران و مسئولان و مراکز مهم سینما و به ویژه بازارهای سینمایی است. شما همین جشنواره فیلم کن را نگاه کنید! فیلم «او» که البته خیلی هم شبیه فیلم فروشنده آقای فرهادی بود تقریبا در همه لیست های تخمینی منتقدان برای دریافت جایزه کن اول و دوم بود اما جایزه نگرفت. اما سوال من این است که آیا دیده نشد؟ همان طور که می دانید این فیلم یکی از مهم ترین فیلم های جشنواره بود و هم در اکران های جشنواره و هم در روزنامه ها بسیار مورد استقبال قرار گرفت.


دیده شدن یعنی این! اما در مقابل بعضی فیلم ها جایزه گرفتند که دیده نشدند. فیلم کن لوچ یکی از همین فیلم هاست. کارگردان مشهور و مطرح سینما که فیلمش هم جایزه کن را گرفت اما دیده نشد. این نشان می دهد که چیزهای دیگری در مطرح شدن یک فیلم اهمیت دارد که مهم تر از جایزه است.


در جشنواره فیلم مقاومت هم همین واقعیت وجود دارد. این که یک فیلم الزاما به جایزه احتیاج ندارد که دیده شود! نگاه منتقدان و استقبال رسانه ها بیشتر از جوایز می تواند برای یک فیلم اعتبار و آبرو جمع کند.


-- یعنی این گونه حاشیه ها هم عمدتا در خدمت مطرح کردن فیلم مطرح می شود؟


نه، البته من چنین چیزی نمی گویم. گرچه ممکن است است این اتفاق هم به مطرح شدن فیلم کمک کند! اما کلا در همه جشنواره ها همیشه چنین اتفاق هایی می افتد و لزوما هم بد نیست.


بالاخره هر اتفاقی می تواند به برگزاری دقیق تر و داوری بهتر فیلم ها در جشنواره های آینده کمک کند. امیدوارم برای جشنواره فیلم مقاومت هم همین اتفاق بییفتد و بیشتر و بیشتر شاهد جا افتادن این جشنواره در جامعه سینمایی جهان باشیم و ارزش ها و آرمان های این جشنواره بیش از همیشه در جهان توسعه پیدا کند.


منبع: هفته نامه مثلث، شماره 329

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

4 اشتباه رایجی که اغلب افراد در زمان فروش خودرو انجام می‌دهند

طلای جهانی در دو راهی کاهش یا افزایش قیمت

امضای بزرگترین قرارداد سرمایه‌گذاری بندر رجایی به مبلغ ۵ هزار میلیارد تومان

120هکتار زمین خواری در تهران چگونه اتفاق افتاد

مواردی که برای واریز یارانه باید پیگیری کرد

بانک‌ها رتبه‌بندی می‌شوند

بازگشت ۸ میلیارد یورو ارز صادراتی به چرخه اقتصادی از طریق نیما

خروجی عجیب اعلام حقوق و مزایای دستگاه‌ها و سازمان‌ها

رکورد تاریخی رشد شاخص بورس ایران در یک روز

قیمت بلیت قطار اربعین اعلام شد

رفع ریجکتی و اخذ‌‌‌‌‌‌‌‌ ‌‌‌‌‌‌ویزای کانادا ‌‌‌‌‌‌در کوتاه‌ترین زمان ممکن

بزرگترین عملیات هوایی ایران علیه عراق یک روز پس از حمله بعثی‌ها

ترامپ: آماده‌ام طرح روحانی را بشنوم

پاسخ وزیر احمدی‌نژاد به شایعات درباره ریاست صداوسیما

حاشیه‌های سفر پرماجرای رئیس‌جمهور به نیویورک

پست قالیباف به مناسب هفته دفاع مقدس

خاطره رهبر انقلاب از روز اولی که به مدرسه رفتند

واکنش سردار نقدی به ادعای شناسایی 2 جاسوس در دفترش

شرط ظریف برای رسیدن آمریکا به صندلی خالی مذاکره

پزشکیان با نعمتی به نورسلطان رفت

جانسون: انتظار پیشرفت برگزیت در نیویورک را نداشته باشید

کشف بسته مشکوک در فرودگاه «منچستر» انگلیس

پادشاه عربستان به متجاوزین به یمن مدال می‌دهد!

مادورو برای دیدار با ترامپ چراغ سبز نشان داد

عبدالله گل دست اتحاد به دشمن قدیمی اردوغان داد

آغاز قطع برق کرانه باختری توسط رژیم صهیونیستی

مرگ شهرک‌نشین اسرائیلی در پی حمله راکتی از غزه

شوخی واتس‌آپی رئیس جمهور کمدین اوکراین با رهبران جهان

صادق خان: ترامپ "نماد راست‌های افراطی در جهان" است

غارنشینی آوارگان سوری

4 اشتباه رایجی ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌که اغلب افراد در زمان فروش خودرو انجام می‌دهند

دل نوشته فرزند شهید مدافع حرم در مراسم آغاز سال تحصیلی ۹۸

چه تعداد دانش‌آموز راهی کلاس‌های درس شدند؟

ماجرای فروش صندلی در دانشگاه‌های علوم پزشکی

توصیه‌های پلیسی به دانش آموزان

آغاز ثبت‌نام مشمولان امریه سربازی در قوه قضائیه

64 کشته و زخمی در حادثه فروریختن کلاس درسی در نایروبی

جریمه ۹۰ هزار تومانی برای رانندگان متخلف کامیون‌ها

روایتی از شروع غیررسمی جنگ تا عزل بنی‌صدر

شعله‌ور شدن لباس آتش نشانان هنگام اطفاء حریق