سه – تقریبا هیچ

در مناظره دوم انتخاباتی، نامزدهای جریان انقلابی در کنار هم به نقد تیم دولت پرداختند. هماهنگی در راهبرد، تشخیص جامعه هدف و نقد هماهنگی دولت از شاخصه های سه نامزد این جریان بود در این شماره به بررسی پیامدهای مناظره دوم می پردازیم.

مناظره دوم انتخابات ریاست جمهوری در حالی روز جمعه برگزار شد که تغییرات در تاکتیک نامزدهای حاضر در مناظره به صورت محسوسی قابل مشاهده بود. حسن روحانی این بار برخلاف مناظره قبل شخصا وارد مباحث چالشی می شد، اسحاق جهانگیری در یک عقب نشینی آشکار به روخوانی از یک متن اکتفا کرده بود، ابراهیم رئیسی دیگر خود را در حاشیه نگه نمی داشت و به چالش با حسن روحانی می پرداخت، حتی این وسط مصطفی هاشمی طبا و میرسلیم هم به شکل غیرمنتظره ای به ایجاد چالش می پرداختند، محمدباقر قالیباف هم در ادامه استراتژی انتخاباتی خود به اقناع افکار عمومی در مورد وعده هایش می پرداخت. این مناظره حتما تاثیراتی در آرایش سیاسی و گرایش بدنه اجتماعی به نامزدها داشته است. باید این مسئله را به صورت بررسی تک به تک نامزدها مورد بررسی قرار داد.

محمدباقر قالیباف؛ تداوم پدیدگی

محمدباقر قالیباف دقیقا روی یک استراتژی مشخص و با برنامه از پیش تعیین شده پیش می رود. کاملا معلوم است که قالیباف روی اوضاع مسلط است و تیم انتخاباتی با مطالعه بسیار او را ارنج کرده اند. او به خوبی چالش ایجاد می کند و بعد هم به ریزش آرای رقیب اقدام می کند و هم به جمع آوری رای برای خودش. قالیباف کار بسیار سختی دارد. رقیب او رئیس جمهور وقت است و آمده که در قدرت بماند.

قالیباف اما امیدوار به پیروزی، مانند مناظره قبل بحث را با قدرت آغاز کرد. او از همان ابتدای مناظره یک چالش بزرگ برای حسن روحانی ایجاد کرد. بحث توقیف اموال یکی از وزرای کابینه را پیش کشید و گفت: «هفته گذشته محموله مشکوکی در یک ویلایی پیدا شد. رسیدگی به این پرونده ظرف دو روز به صورت فشرده انجام شد، اما سوال این است که در یک وزارتخانه که آموزش و پرورش است و در این زمینه مسئولیت دارد می بینیم که واردات به این صورت انجام می شود. حالا این واردات می تواند قانونی یا غیرقانونی باشد، ولی غیرضروری است. این بحث پیش می آید که این وزارتخانه صنعتی و اقتصادی نیست و آموزش و پرورش است و آن هم چنین وارداتی در آن صورت می گیرد این مسئله باعث نگرانی مردم می شود که در راس این وزارتخانه چنین حرکتی صورت می گیرد. چگونه مردم قشر فرهیخته، بازنشستگان آموزشی و آنها که در حق التدریس باقی مانده اند اعتماد کنند. اگر بخواهیم مشکل اقتصاد را حل کنیم، پنج میلیون شغل ایجاد کنیم و یارانه طبقه محروم را تقویت کنیم باید نظام اصلاحی در نظام پولی، مالی و گمرکی انجام دهیم. این نمونه ای بود که در این هفته اتفاق افتاد و حتما در روزها، ماه ها و سال های متمادی از این اتفاقات خواهیم داشت

مناظره اول که تمام شد انتظار این بود که حسن روحانی در گیر برنامه های رسانه ملی برای جبران وضعیت مناظره اول نشانه هایی از خود برجای گذارد. او اما به انفعال ادامه داد. هم در گفت وگوهای تک نفره و هم در گفت وگوهای ویژه خبری؛ انفعالی که حتی برای رسانه های حامی دولت هم سوال برانگیز شد.

مناظره دوم تحلیل ها در مورد آرایش نیروهای سیاسی را تغییر داده است

سوال سختی بود. برای حسن روحانی سخت بود که این مسئله را برای مردمی که می خواهند دوباره به او اعتماد کنند و او همچنان رئیس جمهور بماند توضیح بدهد. چه باید می گفت حتی خود وزیر هم اصل ماجرا را یعنی تجارت دخترش برای واردات را تکذیب نکرده بود حال آن که گویا خودش هم سمتی در آن هیئت مدیره داشت. روحانی راهی نداشت، به بیراهه زد، برای پاسخ به این سوال به عدم پخش ربنای شجریان رسید و حرف های این چنینی زد.

قالیباف اما چالش مهمی ایجاد کرده بود؛ او بر سر حرف خود ماند و آن گاه که نوبت سخن به او رسید گفت: «از آقای روحانی متعجبم من که دارم درد مردم را می گویم اخلاق را رعایت نمی کنم؟ مردم عزیز من وقتی به مشکلات اشاره می کنم می گویم دولت چهاردرصدی ویژه خواری مال همین هاست. دلال چی ها مشکل گرانی درست می کنند. قاچاق کالا و ارز بیشترین مشکل را ایجاد کرده است. واردات چی که مواد اولیه یا تکنولوژی بیاورد و دست تجار را می بوسیم ولی وزیر آموزش و پرورش لباس بچه از ایتالیا می آورد در این شرایط اقتصاد درست می شود؟ هرگز. ما حقوق بگیر 50 میلیونی، 100 میلیونی و 200 میلیونی را ذخایر انقلاب و واردات چی ها را مظلوم می نامیم و چنانچه که درد آنها را بگوییم می گویند قالیباف بد اخلاق است. من امیدوار هستم به گونه ای عمل کنیم که همه رویه ها را به آرمان های بلند امام مهربانی ها برگردانیم که مردم در مسند کار تصمیم بگیرند نه 4 درصد در دولت

او حتی وقتی روحانی خواست خود را مدافع حقوق زنان و اقلیت ها نشان دهد و با رقیب هراسی به جذب رای از این بخش بپردازد به خوبی وارد صحنه شد و گفت: «منظور آقای روحانی از حقوق اقوام و مذاهب را نفهمیدم. من زمانی که در نیروی انتظامی بودم چندین فرمانده در بالاترین رده ها حتی در کردستان از اهالی سنت و کرد انتخاب شدند. امروز در شهرداری تهران تعداد زیادی از اقوام، ادیان و مذاهب مختلف حضور دارند. بیش از 13 درصد مدیران شهرداری از بانوان هستند

خیلی ها قبل از آغاز مبارزات انتخاباتی معتقد بودند که برجام نقطه قوت دولت است و او در مناظره سیاسی از این باب دست بالا را خواهد داشت اما محمدباقر قالیباف برای این بخش هم برنامه داشت. او روحانی را در این بخش به چالش کشید و با طرح این پرسش که آثار اجرای برجام برای مردم ما چه بوده است؟ گفت: «معنایش این بود که گشایشی در کار اقتصادی صورت می گیرد اما امروز وقتی از مردم در این باره سوال کنیم به اتفاق معتقدند که این اتفاق نیفتاده است.من معتقدم اگر بخشی از مشکلات ما در برجام حل شود باز هم همه مشکلات حل نمی شود چرا که مشکلات ما در سیستم اداری دولت است. با دولت فعلی و روش و نگاهی که دارد امکانی فراهم می شود که تنها چهار درصد از مردم از نتایج برجام بهره مند می شوند. باید دو کار انجام دهیم یکی این که حق خود را از برجام بگیریم و دیگری این که حق خود را از آن 4 درصد اخذ کنیم. نتیجه برجام تا الان ایران را تبدیل به مرکز واردات از اروپا کرده است. در این نتیجه آن چهار درصد نفع برده اند

مناظره دوم انتخابات ریاست جمهوری در حالی روز جمعه برگزار شد که تغییرات در تاکتیک نامزدهای حاضر در مناظره به صورت محسوسی قابل مشاهده بود

هرچه هست حالا محمدباقر قالیباف که در نظرسنجی ها به خوبی رشد می کند یکی از شانس های بالقوه این انتخابات به حساب می آید. باید دید او در روزهای پایانی منتهی به انتخابات چگونه عمل خواهد کرد و آیا این بار به پاستور خواهد رسید؟

قالیباف البته این مناظره را با یک چالش جدید برای حسن روحانی به پایان رساند. او یک پیشنهاد داشت که دقیقا پاشنه آشیل دولت یازدهم را نشانه گرفته است. او گفت: «من به همه کاندیداها پیشنهاد می دهم که در هفته آینده به مردم و قوه قضاییه اموال خود و بستگان درجه یک خود را اعلام کنیم و مردم بدانندکه با چه کسانی طرف هستند. باید دست چهار درصد را از اموال بیت المال و دور زدن قانون کوتاه کنیم با این کار دغدغه های 96 درصدی ها را نیز که توده های مردم هستند حل خواهیم کرد و آنها به عرصه اقتصاد باز خواهند گشت. در این شرایط ما می توانیم از معضلات اقتصادی نجات پیدا کنیم و می توانیم شغل ایجاد کنیم

هرچه هست حالا محمدباقر قالیباف که در نظرسنجی ها به خوبی رشد می کند یکی از شانس بالقوه این انتخابات به حساب می آید. باید دید او در روزهای پایانی منتهب به انتخابات چگونه عمل خواهد کرد و آیا این بار به پاستور خواهد رسید؟

ابراهیم رئیسی : ظهور در عصر جمعه

در مناظره قبل سوال مهم واساسی این بود که چرا ابراهیم رئیسی سکوت پشه کرده و اصلا بنایی نداشته که وارد چالش های مناظره شود. تحلیل های متفاوتی در این مورد بیان شد اما ابراهیم رئیسی با تغییر فاز و انتخاب یک تاکتیک جدید در مناظرات همه را سورپرایز کرد. او در همان نطق اولیه نشان داد که با یک کاراکتر جدید وارد مناظره شده و آمده است که از مناظره برداشت رای داشته باشد. همین هم بود که بارها با حسن روحانی در موقعیت یک به یک قرار گرفت و او را با چالش مواجه کرد.

او با بیان این که امروز یک میلیون دانشجوی دارای مدارک تحصیلی بیکار هستند، گفت : «ما با تحریم علمی مواجه هستیم ووضعیت دانشجویان و قشر فرهنگی ما مناسب نیست و در همین حال می شنویم که صندوق ذخیره فرهنگیان توسط عده ای سودجو و متخلف به یغما برده می شود و این موضوع فرهنگیان را عذاب می دهد که چرا آنان باید در مشکلات اقتصادی باشند اما عده ای پول آنان را به یغما ببرند. امروز وضعیت دانشجویان و فرهیختگان ما مناسب نیست و آقای روحانی باید پاسخگوی سوالاتی از این دست باشد که چرا شاهد بیکاری یک میلیون جوان فارغ التحصیل هستیم

او برای ایجاد چالش با حسن روحانی برنامه ریزی کرده بود. نقاط ضعف دولت را شناسایی کرده و هرکدام را وقت مقرر روی صحنه می آورد. او بار دوم که نوبت به سخنگویی اش فرا رسید یک مسئله بسیار مهم را به حسن روحانی یادآوری کرد؛ عدم نقدپذیری او و دولتش : «آقای روحانی در اوایل مسئولیت خود اعلام کردند که به خدا پناه می برم از بستن دهان منتقدان، اما مواردی که آقای میرسلیم نام برد متاسفانه تا 50 مورد نیز پیش می رود و همه شامل نسبت هایی می شود که رئیس جمهوری به مخالف یا منتقد خود داده است. مگر درست است آدم با منتقد خود این گونه سخن بگوید؟ حق شهروندی این است که افراد حرفشان را بزنند و اگر این حرف درست نیست پاسخش داده شود. بگذاریم نشاط در کشور و میان دانشجویان، مردم و احزاب و کارشناسان وجود داشته باشد. حق شهروندی رونمایی از یک سند نیست. حق شهروندی رسیدگی به وضعیت بیکاران و جوانان این کشور و نیز اجازه اظهارنظرکردن به آنان دادن است. من شنیدم که با خبرنگاری از سوی یک وزیر به خاطر طرح یک سوال برخورد شد، آیا ما باید با منتقد اینطور برخورد کنیم؟ ما باید به همه 80 میلیون جمعیت ایران اجازه اظهارنظر بدهیم

محمدباقر قالیباف دقیقا روی یک استراتژی مشخص و با برنامه از پیش تعیین شده پیش می رود. کاملا معلوم است که قالیباف روی اوضاع مسلط است و تیم انتخاباتی با مطالعه بسیار او را ارنج کرده اند. او به خوبی چالش ایجاد می کند و بعد هم به ریزش ارای رقیب اقدام می کند و هم به جمع آوری رای برای خودش. قالیباف کار بسیار سختی دارد. رقیب او رئیس جمهور وقت است و آمده که در قدرت بماند.

ابراهیم رئیسی هم مانند محمدباقر قالیباف برای بحث برجام برنامه داشت. او همه ایده اش این بود که به همه بگوید روحانی نمی تواند رئیس جمهور دوران پسابرجام باشد. رئیسی خطاب به روحانی در این مورد گفت: «آنچه در حین مذاکرات مطرح شد و قابل اشکال است، این است که آقای روحانی در حین مذاکرات بیاید و بگوید خزانه ما خالی است. این یک پیام بد از ناحیه دولت ما به طرف مقابل است یا این که ایشان بگوید اگر توافق نکنیم ممکن است مورد هجوم دولت های غربی قرار بگیریم. این نیز یک پیام بد است که از طرف دولت ما در حین مذاکرات به طرف مقابل داده شود. برجام به صورت چکی است که باید رفت آن را نقد کرد اما دولت به هیچ وجه توانایی دریافت مبلغ این چک را ندارد. دولت در حین انجام کار برجام می توانست از خود ضعف نشان ندهد اما با پیام هایی که داده شد برای ما مشکل ایجاد کردند و نتیجه آن شد که طرف مقابل این پیام را گرفت که تحریم ها نتیجه داده است، پس آنها تحریم ها را رفع نمی کنند. پس از تصویب برجام چه اتفاقی افتاد؟ روحانی قول داد تمام تحریم ها برداشته می شود اما هیچ اتفاقی در سفره مردم رخ نداد. من از مردم می پرسم پس از تصویب برجام در زندگی شما، در کسب و کار شما چه تغییری رخ داد؟ آیا مشکل رکود یا اشتغال و سایر مشکلات شما حل شد؟»

رئیسی البته وقتی حسن روحانی تلاش کرد تا با طعنه به همه بگوید که او اطلاعاتش نسبت به پرونده هسته ای اندک است، از میدان خارج نشد و اتفاقا مباحث مهم تری را مطرح کرد و نقطه قوت روحانی را به پاشنه آشیل او تبدیل کرد. رئیسی گفت: «من اطلاعاتم نسبت به برجام و سیاست خارجی با توجه به جلساتی که شرکت کرده ام و در جریان قرار گرفته ام نمی گویم به میزان دیپلمات هاست، اما به میزان زیادی است چون در جلسات شرکت کرده ام و گزارش های زیادی خواندم و در جریان هستم. باید بپرسیم که قرار بود چه اتفاقی بیفتد؟ شما گفتید هم چرخ سانتریفیوژ بچرخد و هم چرخ اقتصاد. سوال این است که ای مردم آیا چرخ اقتصاد می چرخد؟ یعنی ما بازار کسب و کار داریم. مشکل بانکی حل شده است؟ از آقای سیف درباره مسائل بانکی پرسیدند که گفتند تا الان نتیجه هیچ بوده است، یا آقای طیب نیا گفتند مشکلات بانکی همچنان باقی است و مسائل فلج است که البته این تعبیر من است. یا آقای ظریف گفته اند آمریکایی ها نه به متن و نه به روح برجام متعهد نیستند. آقای روحانی می گوید چه تحریمی؟ همین تحریم بانکی. اگر یک محموله فرستادید پول اش را بردارید بیاورید و اگر این پول به داخل کشور آمد، تحریم برداشته شده است. موضوعی که درباره برجام مطرح است این است که همچنان تحریم بانکی که تمامی آثار اقتصادی در همان مسائل بانکی است که ظاهر می شود، همچنان به قوت خود باقی است و خودشان می گویند که ما تحریم های بانکی را برنداشتیم. عجیب است که ما می خواهیم از طرف آنها حرف بزنیم و بگوییم که برداشته شده است. موضوعی که مهم است این است که به هیچ عنوان نباید در برابر دشمن ضعف نشان دهیم. اگر آنان ببینند که با دولت مقتدری مواجه هستند که به هیچ عنوان از حق مردمش کوتاه نمی آید آن وقت می توانیم چک برجام را نقد کنیم

او در این مناظره تلاش کرد تا بدنه سیاسی خود این پیام را بدهد که با برنامه آمده و مقابل حسن روحانی می تواند قطب مهمی باشد.

به نظر او از این مناظره برداشت رای خوبی داشته است.

میرسلیم؛ یک سورپرایز منحصر به فرد

او هم مانند هاشمی طبا روز غیرمنتظره ای داشت. یک موتلفه ای با سابقه امور اجرایی که تلاش داشت مکمل خوبی برای زوج نامزدهای اصلی باشد. او آنچنان در ایجاد چالش سخت می گرفت و جدی بود که همه را متعجب کرده بود. میرسلیم حیثیت موتلفه است. در این رقابت ، او تلاش می کند به بهترین شکل ممکن در مناظره حاضر باشد. به نظر می رسد او در مناظره آخر هم به همین خوبی ظاهر شود. اما او در این مناظره تلاش فراوانی داشت تا حسن روحانی را به چالش بکشد. او در یک نطق خوب و موثر گفت: «انتقادپذیری در دولت یازدهم به شکل بسیار کمی وجود داشته است. نتیجه اش این عبارات بوده که از سوی دولت مطرح شده، عباراتی مثل غیرانسان، تخریب گر، بزدل، ترسو، به جهنم، تندرو ، عصر حجری، متوهم، بی شناسنامه، کم سواد و ... این تعبیرها، تعبیرهایی نیست که در جمهوری اسلامی ایران جای خودش را باز کند و اجازه بدهد نواقص برطرف شود. وقتی چنین شرایطی پیش آید دیگر یک منتقد جرات نمی کند وارد صحنه شود، جلو آید و پیشنهادی ارائه دهد. باید راهی ایجاد شود که امکان انتقاد سازنده و مشوقانه آماده شود و ما به کرات پیشنهادهای خود را در حزب موتلفه مطرح کرده ایم و خود من شخصا بارها به آقای روحانی و جهانگیری پیشنهادی داده ام اما به آن پیشنهادها اعتنا و توجهی نشد. چرا از پیشنهادات سازنده و از دلسوزی های که از طرف احزاب و سازمان های مردم نهاد و علمی به دولت داده می شود استفاده ای نمی شود؟ من به یاد دارم که در دوران دولت آقای خاتمی که آقای عارف معاون اول بود پیشنهادی را به دولت ارائه کردم. پیشنهاد من مورد بررسی قرار گرفت و تصویب و آماده ابلاغ شد و این تنها موردی بود که ما شاهد بودیم یک دولت به پیشنهاد یک حزب توجه می کند. این راه درست برای ایجاد تعامل میان احزاب و دولت است تا آنان نیز در حل مشکلات کشور مشارکت داشته باشند و اگر غیر از این باشد نمی توان نقشی برای احزاب در اداره کشور قائل بود

میرسلیم بارها دولت را به نقد کشید و در نوبه دیگری از سخنانش باز به عدم نقدپذیری دولت اشاره کرد و گفت: «آقای روحانی! وقتی وزیر شما در مقابل یک خبرنگار قرار می گیرد و وسیله ضبط صوت او را می گیرد، آیا این یعنی احترام به حقوق شهروندی یا این که وزیر شما در جلسه علنی به فردی می گوید بیشعور یعنی احترام به حقوق شهروندی؟ اعتقاد ما این است که باید حلم در مردم سالاری دینی در مقابل انتقاد اقلیت ها، احزاب، گروه های مختلف و منتقدان دلسوخته فراموش نشود. چرا قانون امر و نهی را اجرا نمی کنید؛ شعار دادن کافی نیست. امروز باید صادقانه پاسخگوی عملکرد گذشته خود باشیم تا مردم با قضاوت خود بتواند در مورد وعده هایی که ما برای آینده می دهیم قضاوت کنند. اگر می خواهیم مردم به ما اعتماد کنند نباید نعل وارونه بزنیم؛ مردم قول و قرارهای دولت را شنیده اند و عملکرد آن را دیده اند و نتایج آن را به تحمل سختی در معیشت و رنج تبعیض و رشوه ها و زیرمیزی ها چشیده اند. امروز نمی شود با یاس بازی مردم را فریب داد. باید دقت داشته باشیم و اهتمام بورزیم. ما باید دقت کنیم و اگر به انتقاد اعتقاد داریم به آن عمل کنیم. پذیرش انتقاد کار ساده و کار هرکسی نیست. سعه صدری می خواهد که در دولت یازدهم به ویژه شاهدش نبودیم

مصطفی میرسلیم روز بسیار مهمی را پشت سر گذاشت. او نشان داد که تجربه بالا چگونه می تواند در مناظره موثر باشد.

حسن روحانی؛ تداوم انفعال

حسن روحانی در مناظره اول به شکل غیرمنتظره ای ظاهر شد. خیلی ها انتظار داشتند او صحنه انتخابات سال 92 را تکرار کند. این انتظار برای کسانی که چنین گزاره ای را پیش بینی می کردند از این جهت بود که آنها صحنه این انتخابات را شبیه انتخابات قبل می دانستند. می گفتند رقبا همان رقبای پیشین هستند.

میرسلیم مانند هاشمی طبا روز غیرمنتظره ای داشت. یک موتلفه ای با سابقه امور اجرایی که تلاش داشت مکمل خوبی برای زوج نامزدهای اصلی باشد. او آنچنان در ایجاد چالش سخت می گرفت و جدی بود که همه را متعجب کرده بود. میرسلیم حیثیت موتلفه است.

محمدباقر قالیباف که حضور دارد و سید ابراهیم رئیسی هم حرف و بدنه سعید جلیلی را نمایندگی می کند. این گزاره اما لااقل در مناظره اول نادرست از آب درآمد.

روحانی منفعل بود، ابراهیم رئیسی سکوت کرد اما این محمدباقر قالیباف بود که میدان دار و پدیده مناظره شد. مناظره که تمام شد انتظار این بود که روحانی در دیگر برنامه های رسانه ملی برای جبران وضعیت مناظره اول نشانه هایی از خود برجای گذارد. او اما به انفعال ادامه داد؛ انفعالی که حتی برای رسانه های حامی دولت هم سوال برانگیز شد. حالا اما در مناظره دوم او اگرچه حرف هایی داشت و تلاش کرد تا به چالش ها پاسخ دهد اما عبور از او بسیاری از مسائل طرح شده از جمله ضعف های برجام و مسئله وزیر آموزش و پرورش و نقدناپذیری اش تصویر خوبی در ذهن مخاطب نداشت. او تلاش داشت از ریزش آرای خود در طبقه متوسط جلوگیری کند و به همین جهت هم بود که در پاسخ به چالش ایجاد شده از سوی قالیباف در مرود وزیر آموزش و پرورش گفت: «اگر آزادی نباشد جوانان چگونه به پیشرفت اساسی برسند؟ وقتی دانشگاه شیراز فرزند علامه مطهری را دعوت می کند، اما دوستان شما مانع می شوند و با آجر به ماشین او حمله می کنند، می توانیم دانشگاه متعالی داشته باشیم؟ باید شرایطی فراهم کنیم که شکوفایی ایجاد شود.آیا اجازه می دهیم اصحاب فرهنگ استعداد خود را نشان دهند؟ از پخش دعای ماه رمضان ابا می کنیم و دعای ربنای یک هنرمند را پخش نمی کنیم پس چطور دنبال تعالی آموزش در کشور هستیم؟»

او البته تلاش می کرد تا از زنان و اقلیت ها هم جذب رای داشته باشد. به همین دلیل هم بود که در بخشی از مناظره گفت: « در کشور ما برخی افکار به رسمیت شناخته نمی شود نمی گذاریم همه احزاب و گروه ها با امکانات ماوی وعادلانه فعالیت کنند.

روحانی در مناظره دوم او اگرچه حرف هایی داشت و تلاش کرد تا به چالش ها پاسخ دهد اما عبور از او بسیاری از مسائل طرح شده از جمله ضعف های برجام و مسئله وزیر آموزش و پرورش و نقدناپذیری اش تصویر خوبی در ذهن مخاطب نداشت

ببنید چه کسانی در فضای مجازی آزادند و کسی کار به کار آنها ندارد و چه کسانی هر روز به بهانه های مختلف احضار می شوند. این گونه می خواهیم عدالت گستری انجام دهیم؟ اگر می خواهیم به شرایط مناسب سیاسی برسیم، همه گروه ها باید از حقوق مساوی برخوردار باشند. آیا اقوام واقلیت ها دارای حقوق مساوی هستند. زمانی که ما یک فرماندار خانم را نصب می کنیم از دو طرف مورد حمله واقع می شویم. یک طرف حمله می کند که چرا یک خانم را انتخاب کردید و یک طرف می گوید که چرا یک اهل سنت مدیریت را به دست آورده است؟ در دولت دوازدهم حقوق شهروندی به زنگ عمل تبدیل شده و ما حساب کشی می کنیم که چگونه دستگاه های مختلف نسبت به شهروندان کشور رفتار کرده اند. ما یک ایران داریم و همه ایرانیان باید از حقوق مساوی برخوردار باشند

او که انتظار می رفت در بخش مربوط به برجام بتواند به جذب رای بپردازد توضیحات خوبی در این زمینه نداد و صرفا تلاش کرد با ورود به حاشیه از این متن مهم عبور کند. روحانی در این بخش گفت: «مهم است که مردم با این مسئله توجه کنند که افرادی که امروز کاندیدا شده اند درباره برجام چگونه عمل خواهند کرد. آنان باید به طور صریح به مردم بگویند که با برجام و توافق هسته ای چه کار می کنند و با جهان چگونه تعامل خواهند کرد. اگر اجرای برجام مورد قبول شما است چرا در تهران آن همه بیلبورد زدید و به کسانی که در مناظره بودند و به قول خودتان در میدان جنگ قرار داشتند آن حرف ها را زدید. شما با آنان چه کردید؟ و چه حرف هایی زدید؟ حرف هایی که همچون سخنان مخالفان ما از قبیل وهابی ها و صهیونیست ها بود و شما همپای آنان پیش رفتید.

امروز مردم باید بدانند که برجام با چه زحماتی به دست آمده است که طی آن تمام تحریم های هسته ای برداشته شده. اگر تحریم هسته ای مانده به ما بگویید کداماست. ما تحریم های مختلف شده ایم اما امروز تحریم های هسته ای به طور کامل برداشته است.

روحانی در مناظره دوم او اگرچه حرف هایی داشت و تلاش کرد تا به چالش ها پاسخ دهد اما عبور از او بسیاری از مسائل طرح شده از جمله ضعف های برجام و مسئله وزیر آموزش و پرورش و نقد ناپذیری اش تصویر خوبی در ذهن مخاطب نداشت

این همه وعده وعیدی که به مردم می دهید که هیچ کدام حساب و کتابی ندارد چگونه قرار است عملی شود؟ شما که از روز اول با برجام مخالف بودید و وقتی ترامپ در آمریکا به ریاست جمهوری رسید خوشحال شدید که او برجام را پاره می کند امروز باید به مردم بگویید که چه برخوردی با برجام می کنید و آیا قرار است تحریم ها بازگردد یا خیر؟ آقای رئیسی شما چه اطلاعاتی درباره برجام داریم که درباره اش این گونه سخن م یگویید؟ آقای میرسلیم که در مورد فناوری های ما اظهار نگرانی می می کنید و می گویید این فناوری ها متوقف شده است. باید به شما بگویم که امروز در اراک با تمام توان دانشمندان ما کار خود را دنبال می کنند و ادامه کار فناوری های ما مشکلی ندارد.» روحانی در بخشی از سخنانش بحث هایی را در مورد قدرت موشکی ایران مطرح کرد که موجب تاسف است. او گفت: «برخی آمدند و تصویری از شهرهای زیرزمینی نشان دادند که برجام را برهم بزنند، روی موشک شعارهایی نوشتند تا برجام را برهم بزنند ولی مردم ما از همه اینها عبور کردند تا به امروز برسیم و شاهد پیشرفت بیشترمان در آینده شویم.» او که از ریزش رای مربوط به طبقه محروم نگران است و شعارهای نامزدهای اصولگرا را در این زمینه موثر دیده تلاش کرد تا از این بحران خارج شود. روحانی در این زمینه گفت: «سبک زندگی از اخلاق و دین آغاز می شود. اگر ما به انقلاب و نظام ایمان داریم نباید عوام فریبی کنیم و باید با صداقت سخن بگوییم . رئیس جمهور، رئیس جمهور همه مردم است و امام (ره) هم فرمود که همه با هم باشید. پس دسته بندی های بی مورد نکنیم و کپی برداری های بی ربط انجام ندهیم. یک جایی چند سال پیش جنبش 99 درصدی شکل گرفت، این که ما امروز بیاییم و در سال 96 بگوییم جبنش 96 درصدی شکل گرفته است چه معنایی دارد؟ این کارها را نکنید

حسن روحانی در پایان صحبت های خود تلاش کرد تا رقیب هراسی کند و مردم را از رای آوردن رقبای اصولگرای خود بترساند. او در این زمینه گفت: «مسئله مهم این است که می خواهیم به قبل از 92 بازگردیم یا راهی را که از سه سال و نیم گذشته آغاز شده است ادامه دهیم؟ ما وسط راه هستیم و آنچه گفته می شود درست نیست. ا گر ما خیلی خوب بتوانیم تلاش کنیم به رشد 8 درصدی می رسیم که مورد تاکید رهبری و برنامه توسعه است. اما آنها که رشد 26 درصدی را به مردم وعده می دهند آیا این مورد شدنی است؟ آیا می توان درآمد کشور را در عرض چند سال دوبرابر افزایش داد؟ آیا کارشناسان چنین وعده ای را می پذیرند؟ در کجای دنیا شاهد چنین اتفاقی بوده ایم؟ وضعیت رکود پیش از این که این دولت بیاید چگونه بود؟

در مناظره قبل سوال مهم و اساسی این بود که چرا ابراهیم رئیسی سکوت پیشه کرده و اصلا بنایی نداشته که وارد چالش های مناظره شود. تحلیل های متفاوتی در این مورد بیان شد اما ابراهیم رئیسی با تغییر فاز و انتخاب یک تاکتیک جدید در مناظرات همه را سورپرایز کرد؟

وضعیت رشد اقتصادی که قریب به منفی شش درصد بود اما الان به رشد مثبت رسیده است. ما در صورتی می توانیم این وضعیت را ادامه دهیم که فریب مردم را کنار بگذاریم و راه توسعه کشور را دنبال کنیم. ما به مردم وعده ندادیم، ما عمل کردیم و بعد گزارش آن را به مردم دادیم. ما نمی گوییم می توانیم اول انجام می دهیم بعد خدمت مردم می گوییم که این کاری بود که انجام گرفت. آنچه ما امروز در برابر آن قرار گرفته ایم یک دو راهی است که باید یک راه را انتخاب کنیم یا شعار و وعده یا عمل و اجرا، یک مدیریت و دولت آمرانه یا یک دولت مردم سالار

به نظر می رسد حسن روحانی همچنان دچار ریزش رای است؛ آرایی که از او جدا شده بخشی به جمع مرددین پیوسته و بخش دیگرش به آرای نامزدهای اصولگرا اضافه شده است. به نظر او کار بسیار سختی در این چند روز باقی مانده دارد.

اسحاق جهانگیری؛ توقف ضربه گیر

سکوت او در این مناظره آن هم در شرایطی که در مناظره قبل ظهوری فوق العاده داشت برای خیلی ها جای سوال داشت. او این بار دیالوگ چندانی نگفت و حتی ترجیح داد که از روی متن نوشته شده مونولوگ بخواند. او به صورت قابل توجهی وارد مجادله و ایجاد چالش با قالیباف و رئیسی نشد. این مسئله را چگونه می توان تحلیل کرد؟ جهانگیری البته مانند حسن روحانی هم طبقه متوسط را در نظر داشت و هم برای طبقه محروم هشدارهایی از روی کارآمدن نامزدهای اصولگرا می داد. او برای این تاکتیک خود فلاش بک هایی به گذشته و شبیه سازی میان قالیباف و رئیسی با محمود احمدی نژاد را در دستور کار داشت.

سکوت جهانگیری در این مناظره آن هم در شرایطی که در مناظره قبل ظهوری فوق العاده داشت برای خیلی ها جای سوال داشت. او این بار دیالوگ چندانی نگفت و حتی ترجیح داد که از روی متن نوشته شده مونولوگ بخواند. او به صورت قابل توجهی وارد مجادله و ایجاد چالش با قالیباف و رئیسی نشد. این مسئله را چگونه می توان تحلیل کرد؟

اما اسحاق جهانگیری یک روز بسیار بد داشت. او اصلا خوب نبود. حتی متن نوشته شده را نمی توانست از رو بخواند.او وقتی در دفاع از وزیر آموزش و پرورش سخن گفت بیشترین ضربه را به او زد. او یک استدلال اشتباه برای دفاع از کابینه داشت. جهانگیری در این مورد گفت: «من تا چهارشنبه فکر می کردم وزیر دیگری بوده است اما چهارشنبه معلوم شدکه وزیر آموزش و پرورش بوده است. ملت مظلومیت دولت را ببینید.

گفته می شود در خانه وزیری کالای قاچاق است. این وزیر دختری داشته که فوق لیسانس و بیکار بوده و رفته لباس وارد کرده که 200 میلیون تومان کل ارزش این لباس بوده و از گمرک هم وارده کرده و تمام تعرفه ها را پرداخت کرده است، آن وقت این موضوع، موضوع مصاحبه معاون اول قوه قضاییه وکاندیدای انتخابات ریاست جمهوری می شود.» جهانگیری هم البته مثل حسن روحانی تلاش می کرد که رای طبقه متوسط را بگیرد و البته از ریزش بیش از حد آن نیز جلوگیری کند. به همین دلیل هم بود که او در مناظره گفت: «ما باید به دیپلماسی عمومی کشور هم توجه کنیم. معنی آن، این است که اقشار مختلف جامعه که قادر هستند در فضای بین المللی چهره دقیقی از ایران ترسیم کنند باید به این دیپلماسی باور داشته باشند. هنرمندان ما باید در صحنه بین المللی بدرخشند. ما از هنرمندانی که در صحنه بین المللی بدرخشند. ما از هنرمندانی که در صحنه بین المللی باعث می شوند پرچم ایران برافراشته شود به آنها افتخار می کنیم. فرهادی یک فرد است که در اسکار جایزه می گیرد و با تمام محدودیت ها می تواند فیلم بسازد و جایزه بگیرد.» محمدباقر قالیباف البته تلاش کدر تا به روشنگری درباره تاکتیک انتخاباتی جهانگیری بپردازد. او خطاب به جهانگیری گفت: «اگر دیپلماسی قدرت، رشد علمی، حوزه دفاعی، شهدای حرم و دفاع مقدس نبودند، هرگز امکان دیپلماسی مذاکره نبود. آقای جهانگیری باید با مردم با صداقت بیشتری سخن بگوییم. شما به گونه ای سخن می گویید که یک طایفه خاص هستند که آنها فقط درس خوانده اند، تخصص دارند، سیاست متوجه اند و می توانند کشور را اداره کنند، بقیه یا تنخود هستند و بلد نیستند و اگر اینها بیایند دوباره مردم را به ته دره می برند.

من منتقد جدی دولت نهم و دهم هستم، اما دولت نهم و دهم یکی از ویژگی های مثبتش این بود که به جوانان اعتماد کرد و جوان های خلاق و ایرانی را آورد که آنها توانستند در رشد علمی کشور کارهای بزرگی انجام دهند. اما در دولت شما عده ای دنبال تجارت خود هستند و میلیون نفر بیکارند. باید فرصت را به نسل بعدی بدهید، آنها بهتر از شما می توانند کشور را اداره کنند

جهانگیری مانند حسن روحانی استراتژی رقیب هراسی داشت. او در بخشی از سخنانش گفت: « در یک طرف جریانی است که سعی داشت با ماجراجویی، جنجال آفرینی و بگم بگم های دروغی خط کشی های خیالبافی ناپختگی و بی تدبیری خود را در سیاست داخلی و خارجی پنهان کند و ممکن است امروز با رویکرد دیگری روی کار بیاید. فرار به جلو کفایت نمی کند بلکه مردم باید سوابق و عملکرد افراد را ببینند و ببینند که برخوردها چگونه بوده است؛ در همین بیلبوردهای خیابان های تهران برای خالی کردن دل ظریف و یارانش چه تهمت هایی که زده نشد ولی امروز با برجام عکس یادگاری می گیرند

به نظر می رسد که اسحاق جهانگیری در یک روز کم فروغ نمایش بدی از خود نشان داد. برخی می گویند این خواست تیم انتخاباتی روحانی بوده که جهانگیری اقدامات انتخاباتی اش را در این سطح نگه دارد.

مصطفی هاشمی طبا؛ هماهنگ با دولت

او حتما یکی از بهترین های مناظره عصر جمعه بود. رو به دوربین مونولوگ های تاثیرگذار داشت. از قالب این استاد دانشگاه بیرون آمده و کاملا در نقش یک تکنوکرات ظاهر شد. شاید بعد از مناظره اول و پخش مستند تبلیغاتی اش گمانه خیلی ها این بود که او تنها یک چهره حاشیه ای در این رقابت هاست. حالا اما او در گفت وگوهای دو به دو وارد می شد، ایجاد چالش می کرد، وعده ها را به چالش می کشید و تداوم دولت فعلی را توصیه می کرد.

او در دفاع از دولت کم نگذاشت. در بخشی از این سخنان او گفت: «من بدون این که کوچکترین وابستگی به دولت یازدهم داشته باشم و بعد از چهار سال برای نخستین بار آقای روحانی را در مناظره ها دیده ام و به جز چند مورد هیچ کدام از وزرا را در طول چهار سال اخیر ملاقات نکرده ام، گواهی می دهم که بزرگترین هجمه ها و تخریب ها در روزنامه ها و برخی از سایت ها علیه دولت یازدهم اتفاق افتاده است اما این که دولت نمی تواند به بسیاری از پیشنهادات عمل کند به دلیل بزرگ شدن دولت و افزایش هزینه های جاری دولت است که مشکلات مختلفی را برای پژوهشگاه های مختلف فراهم می کند.وعده هایی که امروز می دهیم ومی خواهیم بدون توجه به این که بودجه چقدر است و می خواهیم از مردادماه دو برابر درآمدهای بودجه هزینه کنیم، مشخص است که در وسط کار می مانیم.

اگر مشخص کنیم که می خواهیم با بودجه فعلی دولت چه اقداماتی انجام دهیم وعده ها اجرایی تر می شوند. اگر بخواهیم برخی از کلماتی را که احیانا از سوی برخی روزنامه ها از روی نابخردی منتشر می شود را مورد توجه قرار دهیم نمی توانیم تعادل را برقرار کنیم. وقتی تحریم شده بودیم عده ای مانند کبک سر خود را زیر برف کرده بودند. ما از همان کشورهایی که ما را تحریم کرده بودند، از مبادی دیگری کالاهایشان را خریدیم. 50 درصد خودروهای سوپرلوکس آلمانی با همان پولی که نفت را با واسطه فروخته بودند وارد کشور شد که اینها بگویند تحریم را قبول ندارند. چه میراثی به این دولت رسیده است. ممکن است برجام مشکلاتی داشته باشد که در هر قراردادی مشکلی وجود دارد اما ما باید پایداری کنیم. در دوران جنگ دولت با سهمیه بندی، کنترل ارز و فروش 500 هزار بشکه نفت 7 دلاری کشور را اداره می کرد. در زمان تحریم هم باید همین گونه عمل می کردیم اما عده ای با پزدادن در زمان تحریم پول های کشور را خرج می کردند. نگهداری شان جمهوری اسلامی ایران در همه دنیا از یک سو و ارتباطات حسنه و تعامل فی مابین دولت جمهوری اسلامی ایران با دولت های دیگر که به رسمیت شناخته شده اند از سوی دیگر در تمام زمینه ها مدنظر است. البته این بستگی به عملکرد و نگاه دولت های مقابل دارد.

من معتقدم با دولت های مختلف باید رفتار متفاوت داشت

وی با اشاره به این که ما همسایگانی داریم که با حفظ عزت و اقتدار خود باید با آن ها در تعامل باشیم اظهار کرد: «فرهنگ ارتباطی ما باید براساس آنچه در تاریخ اسلام و آموزه های اسلامی آمده است باشد. طبیعی است که ما از هرزه گویی و استفاده از کلمات و حرکاتی که فقط دل خودمان را خنک می کند باید پرهیز کرده و خویشتن دار باشیم

به نظر می رسد که مصطفی هاشمی طبا با دولت کاملا هماهنگ بوده است.

منبع: هفته نامه مثلث، شماره 354